In 2025 zijn voor de Atlas van Stolk, onderdeel van de bibliotheek van Rotterdam, zes atlassen geconserveerd door Rachelle Keller in het restauratieatelier van het Stadsarchief van Rotterdam.
Inleiding en achtergrond
Naar aanleiding van een bruikleenaanvraag zijn zes delen van deze serie atlassen uit de collectie van Atlas van Stolk, geselecteerd voor een conserveringsbehandeling.
De zes delen behoren tot een serie van 24 delen, bestaande uit een 16 Nederlandse Blaeu-atlas met toevoegingen en nog 8 delen met atlassen en kaarten, die niet tot de Bleau-atlas behoren. De serie kwam oorspronkelijk uit het bezit van de Amsterdammer
Michiel van der Grijp (1635 – ca. 1688). Samen met de andere atlassen had van der Grijp de Blaeu atlas laten inbinden door Albert Magnus (1642 – 1689. De banden werden luxueus uitgevoerd in rood leer (‘marokijn’), met vergulde snedes en het familiewapen van Van der Grijp op het plat gestempeld. Deze banden zouden zijn gedateerd van vòòr 1679, wanneer Magnus een rechtszaak had aangespannen tegen Van der Grijp, voor het niet betalen van de rekening. Van der Grijp verkeerde op dat moment in financiële moeilijkheden. Naast de 24 delen kocht Abraham van Stolk ook zelf nog een uitgave van Johan Blaeu over Brazilië, ‘Res Brasiliae’. Het in 1647 verschenen standaardwerk bevat ingekleurde prenten en gaat over de tocht naar en het verblijf van Johan Maurits van Nassau in Brazilië.
Omschrijving atlassen
Er zijn vijf atlassen met dezelfde band , de zogenaamde Magnus-banden . Het zesde deel heeft een andere band en zal apart beschreven worden. De Magnus-banden zijn heel gebonden in rood leer met kartonnen platten. Het boekblok is genaaid op touwen
bindingen. De bindingen vormen ribben op de vaste rug. Aan kop en staart zijn direct bestoken kapitalen bestaande uit zes kleuren, met ieder twee kapitaalbindingen van karton. De platten zijn versierd met vergulde lijnen, rollen, losse stempels en een middenstempel. Ook de rug is versierd met vergulde lijnen, losse stempels en twee leren
titelschildjes in het rug(titel)veld. De snedes zijn verguld. Het schutbladkatern bestaat uit twee bladen kammarmerpapier en twee blanco bladen. Hierna volgt de titelprent en het titelblad.
Het zesde deel is heel gebonden in bruin leer met kartonnen platten. Het boekblok is genaaid op touwen bindingen. De bindingen vormen ribben op de vaste rug. De platten zijn versieren met vergulde lijnen, losse stempels en een middenstempel. De rug is versierd met vergulde lijnen, rollen, losse stempels en een leren titelschildje op het
rugtitelveld. Op enig moment is de atlas herbonden waarbij er nieuwe schutbladen zijn toegevoegd en een leren rebacking is aangebracht onder de oude rug.
Beschrijving schades en behandeling
De schades bij de verschillende boeken zijn zeer vergelijkbaar. De banden zijn versleten en hebben vuile snedes, beschadigde bandbekleding, versleten hoeken, kapotte kappen/kapitalen en gebroken buitenscharnieren. Bij twee delen ontbreken aan de staartzijde de kapitaalbindingen en het grootste gedeelte van het kapitaalnaaisel. De boekblokken bevatten vele scheuren en valse vouwen, met name bij de openslaande kaarten aan de onderzijde in de vouw.
Overzicht behandelingen
Niet alle schades aan de boeken zijn behandeld. Voornamelijk de risicodragende schades zoals loszittende delen, of
delen die bij (veel) hanteren verdere ernstige schades mogelijk maken, zijn behandeld.
Per deel is aangegeven welke behandelingen na droogreiniging zijn uitgevoerd aan bekleding, hoeken, kappen, kapitalen, scharnieren, scheuren en vouwen. Alle banden kregen tot slot een leerconserveringsbehandeling.
Bijgevoegd is een lijst van gebruikte materialen.
