Zeeuwse Prijsbanden

31-08-2020

Herverpakking oorlogsslachtoffers.Geschiedenis: Bij de inval van de nazi’s in 1940 werd de toenmalige Provinciale Bibliotheek van Zeeland verwoest. Een groot deel van het boekenbezit ging verloren. Een klein deel van de exemplaren kon wel gered worden, maar in deerniswekkende toestand. Na de oorlog werd een aantal exemplaren opnieuw ingebonden. Daarbij werd helaas dikwijls ook onherstelbare schade aangebracht.
Een deel van de overlevenden, met name grote folianten uit de 17e en 18e eeuw, is naderhand verpakt tussen kartonnen platten met een lint eromheen. Ze werden rechtopstaand bewaard, waardoor het verval geleidelijk alleen maar toenam. Het ging om meer dan duizend exemplaren. Als restauratie niet mogelijk was, zou in elk geval een betere verpakking wenselijk zijn. De firma Schrijen uit Nieuwstadt bood de mogelijkheid om dergelijke boeken afzonderlijk te verpakken in zuurvrije kartonnen dozen, nog wel op maat gemaakt. Dan kunnen de boeken liggend bewaard worden.
ZB1150ZB2150

Eind september 2020 kwam medewerkers van de firma Schrijen de eerste partij boeken opmeten. De weken daarop zijn ze verschillende malen gekomen, en hebben de volledige collectie die daarvoor in aanmerking komt, stuk voor stuk gemeten.

In de tweede helft van oktober konden ze ook de Pyxis-dozen gaan leveren. Zij brachten om de paar weken een partij opbergdozen. Deze zijn voorzien van het plaatskenmerk en het labelnummer per exemplaar. De conservator kon aan de gang met het inpakken van het uiterst kwetsbare materiaal. Hij is bijzonder tevreden over het materiaal: sterk, veilig en praktisch. Het aanzien van de kluis veranderde met de dag, en toont nu zeer professioneel. Begin 2021 zal het project afgerond kunnen worden.
De heer Spiering van de firma Schrijen verwacht dat de zuurvrije Pyxis-dozen nog zeker wel enkele eeuwen lang de in 1940 gehavende boekblokken veilig voor het nageslacht kunnen bewaren

EERSTELIJNSCONSERVERING ZEEUWSE PRIJSBANDEN uit de collectie van Zeeuwse Bibliotheek | Planbureau en bibliotheek van Zeeland

door Boekrestauratie de Valk in de Latijnse School in MiddelburgZB3

 

 

 

 

 

 

Onderwijsinstellingen gaven in het verleden prijsbanden aan goede leerlingen. Boekbinderijen kregen opdracht om deze bijzondere, maar gestandaardiseerde banden te maken voor de geselecteerde inhoud. Het betreft altijd verzorgde bandjes in perkament of leer, soms met zijden sluitlinten, met op het voorplat van de band het wapen van de stad, gedrukt in goud. Aan het schutblad werd een prijsopdracht met de naam van de winnaar en de handtekeningen van de curatoren ingevoegd, die nu echter niet altijd meer aanwezig is.

ZB1ZB2

 

 

 

 

 

prijsbanden en ook grote mappen van de Middelburgse Teekenschool met tekeningen

 

 

Dit project omvat alle 150 prijsbanden uit de collectie van Zeeuwse bibliotheek, uitgereikt door de Latijnse School in Middelburg en door andere scholen, onder andere in Dirksland(Z-H), Goes, Veere en Vlissingen. Het betreft linnen, leren en perkamenten banden.

Doel van de behandeling is het voorkomen van verder fysiek verval en herstel van de constructie van elk boek. Het gaat niet om louter functionele boekbanden, maar om banden die ook gemaakt zijn om naar te kijken en mee te pronken. De afwerking van de banden met op kleur gebracht Japans papier verdient daarom ook zorgvuldige aandacht.

ZB4

ZB5

 

 

 

 

 

Vastzetten van losse platten m.b.v. Tyvec                     en               drogen van de binnenknepen na reparatie met Japans papier

 

 

Sommige boeken waren weer netjes na droogreinigen en het aanbrengen van leerdressing.  Bij andere boeken waren één of meer handelingen noodzakelijk, bijvoorbeeld het verwijderen van oude (schadelijke) reparaties, het verstevigen van kartonnen hoeken van de platkernen, het herstel van het naaisel , het vernieuwen van de rug wanneer deze ontbrak of het uitvoeren van papierrestauraties.

In de praktijk kon er per boek aanzienlijk meer tijd besteed worden dan een uur. Dankzij de corona-crisis was de bibliotheek gesloten en bleven de boeken langer in het restauratieatelier. Hierdoor speelde de strikte tijdslimiet geen grote rol meer en konden vrijwel alle boeken voor honderd procent volledig netjes worden afgewerkt. Slechts een vijftal boeken waren te slecht voor dit concept en komen in aanmerking voor een eventuele latere, meer ingrijpende restauratie. Alle uitgevoerde handelingen zijn per boek geregistreerd. Tot slot werd in elk boek een los, zuurvrij etiketje gelegd met een preeg van het logo van de uitvoerder en in potlood de tekst ‘EHBO / 2020’.
Een lijst van gebruikte materialen en hun herkomst is bijgevoegd.