Stadsarchief Amsterdam- alle Amsterdamse akten

31-08-2020

Restauratie van 7 boekbanden uit het Archief van de Amsterdamse notarissen.

Dit bijzondere archief heeft een plaats op de UNESCO lijst Memory of the World en wordt momenteel op grote schaal gedigitaliseerd en ontsloten via het project Alle Amsterdamse Akten. De zeven geselecteerde banden waren in dusdanige staat dat ze niet gedigitaliseerd konden worden en daardoor ook niet ontsloten konden worden voor het publiek. Het betrof vier banden waarvan het papier van het boekblok erg was aangetast door waterschade en drie banden waarvan de perkamenten boekband gerestaureerd diende te worden. De subsidieaanvraag diende twee doelen: het herstellen van het fysieke stuk en het geschikt maken van het stuk voor digitalisering.
Er werden twee restauratoren ingeschakeld, papierrestaurator Jean-Marieke Poot (Bergen Papier) en boekrestaurator Rachelle Keller (Keller boekrestauratie)

Papierrestauratie

De vier notariële boeken verkeren in slechte staat. Als gevolg van langdurig nat zijn is schimmel ontstaan in de boeken. Het papier voelt ‘wollig’ aan en valt snel uit elkaar. Op veel pagina’s zijn stukjes papier verloren gegaan. Bij één boek zijn enkele pagina’s aan elkaar gekleefd. De tekst is geschreven met ijzergallusinkt. Bij één boek is de kartonnen omslag volledig los. Bij één boek zijn de bindingen aan de voorkant los. De andere twee boeken zijn constructief nog in orde.

Microsoft Word - Eindverslag Boek en Wurm Stadsarchief.docx

 

 

 

 

 

 

 

De behandeling van de vier boeken kan opgedeeld worden in twee stappen: 1. Verwijderen van niet-actieve schimmel / vuil met museumstofzuiger, roetspons en kwast. 2. Verstevigen en reparatie van het papier. De door het vocht aangetaste pagina’s zijn te zwak om te hanteren en zijn stuk voor stuk verstevigd met 6 grams Japans papier (Kozo). Ook grote scheuren die een risico vormen op grotere schade tijdens digitalisering zijn verstevigd met Japans papier en stijfsel. Kleine scheurtjes en randscheurtjes zijn niet allemaal apart behandeld.

Door het verstevigen van de verzwakte pagina’s van de boeken en het vastzetten van de losse bladen en katernen is doorbladeren weer mogelijk. Tevens is door de conservering de kans op verlies van materiaal aanzienlijk verminderd. De leesbaarheid van de tekst is iets verminderd door de aanbreng van het Japanse papier, maar zeker nog goed. Door het toevoegen van Japans papier is enige verdikking van de boekblokken ontstaan maar ook die is zeer acceptabel en staat digitalisering zeker niet in de weg.

Herstel boekbanden

De banden hebben vergelijkbare schades. Het papier van de boekblokken bevat enkele scheuren, vuil, waterschade en bij alle constructies is het naaisel beschadigd dan wel gebroken. Daarnaast zijn de perkamenten bindingen vervormd en/of beschadigd. Hierdoor zijn breuken in het boekblok ontstaan en liggen een aantal katernen los van de band. Bij alle banden is de perkamenten bandbekleding beschadigd, met name op de rug en bij de doorrijging van de perkamenten bindingen.

Microsoft Word - Eindverslag Boek en Wurm Stadsarchief.docx

 

 

 

 

 

 

Bij alle banden zijn kleine papierreparaties uitgevoerd om het naaisel te herstellen. Ook zijn alle perkamenten bindingen hersteld zodat verschoven en losse katernen weer op hun plek konden worden vastgezet. De boekruggen zijn allen overlijmd met Japans papier en stijfsel, zodat ook lossere of halfuit genaaide katernen tijdens digitalisering beter bij elkaar zullen blijven. Zo wordt er ook minder druk gelegd op de bindingen en het naaisel. Bij alle banden is de perkamenten bekleding hersteld, bij inventarisnummer 5886 was het alleen noodzakelijk om de bekleding te herstellen op het punt van de scharnieren.

Microsoft Word - Eindverslag Boek en Wurm Stadsarchief.docx

Vervolgstappen

De 7 banden zijn gerestaureerd en daarmee geschikt gemaakt voor digitalisering.
Een digitaliseringsproject voor deze 40 boeken is in voorbereiding en zal dit najaar worden uitgevoerd. De scans zullen dan worden opgenomen in de Inventaris en op termijn worden aangeboden in het project Alle Amsterdamse Akten voor nadere ontsluiting. Na digitalisering hoeven de originele stukken in principe niet meer geraadpleegd te worden, wat bijdraagt aan de langdurige conservering.